SeherYeli.com Yazılar

Hangi İl Nereden Ayrıldı? Türkiye’nin İlçelik Yolculuğunda Bir Bakış Bursa’da büyüyen biri olarak, hep köylerden, kasabalardan ve küçük ilçelerden gelen insanların “Bursa’dan geldim” dediği zaman hissettikleri o gururu çok iyi bilirim. Bursa, hem sanayi hem de tarihiyle çok köklü bir şehir. Ama işin ilginç tarafı, her ilde olduğu gibi, bu şehir de bir zamanlar farklı illerden ayrılmış bir dizi ilçeyi ve beldeyi içinde barındırıyordu. İşte, hangi il nereden ayrıldı sorusu, hem tarihsel bir merak uyandırıyor hem de Türkiye’nin coğrafi yapısının nasıl şekillendiğini anlatan önemli bir hikaye sunuyor. Bu yazıda, Türkiye’nin illerinin ayrılma süreçlerine dair biraz daha derine inmek istiyorum. Hem…

Dünyanın En Hızlı Hayvanı Kimdir? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme Giriş: Hız ve Doğa, İnsan Toplumunun Gölgesinde Dünyanın en hızlı hayvanı sorusu, genellikle bilimsel bir ilgi uyandıran, merak uyandıran ve insanları doğanın en ekstrem özellikleri üzerine düşünmeye teşvik eden bir konu. Ancak bu sorunun toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektifinden bakıldığında, sadece biyolojik bir yarışın ötesinde, daha derin anlamlar taşıdığı görülüyor. Hızın toplumsal algısı, kimlerin en hızlı olduğuna dair bize öğrettiklerimiz ve hızın, toplumsal yapılarla nasıl ilişkili olduğu önemli bir tartışma alanı oluşturuyor. Ben de İstanbul’da, 29 yaşında bir sivil toplum çalışanı olarak, hızın toplumsal…

Dilber Kadın Ne Demek? Farklı Yaklaşımlar ve Derin Anlamlar Konya’nın taş sokaklarında yürürken, her şeyin birbiriyle iç içe geçtiğini hissediyorum. Hem mühendisliğe hem de sosyal bilimlere meraklı biriyim, bu yüzden düşündüğüm her şey bana iki farklı perspektiften geliyor. Bazen bir meseleye sadece sayılarla ve kesin verilerle bakıyorum; bazen de duygularımı ve toplumsal algıları hesaba katarak farklı bir açıdan sorguluyorum. “Dilber kadın” kelimesi de tam böyle bir konu. Bir yanda toplumda derin bir kültürel anlam taşıyan, bir yanda da tarihten gelen olgularla şekillenmiş bir terim. Bu yazıda, “Dilber kadın ne demek?” sorusunu hem analitik bir bakış açısıyla hem de insani bir…

Dakiklik Ne Demektir? Geleceğe Dair Bir Bakış Hepimizin hayatında önemli bir yere sahip olan bir kavram var: Dakiklik. İş hayatımızda, sosyal ilişkilerimizde ve günlük yaşamımızda bir şekilde hep bu konuda sınavlardan geçiyoruz. Ya da belki de bazen geçmiyoruz. Ama geleceğe dönük düşündüğümde, dakikliğin anlamı, şekli ve önemi çok daha farklı bir hal alabilir mi? Yani dakiklik, sadece zamanında gelmekten ya da bir işi zamanında tamamlamaktan mı ibaret olacak? Belki de gelecekte dakiklik çok daha farklı bir boyut kazanacak. Bu yazıda, “dakiklik ne demektir?” sorusunu kendi gözlemlerimle irdeleyecek ve 5-10 yıl sonra hayatımızda nasıl bir etkisi olabileceği üzerine birkaç tahminde bulunacağım.…

Osmanlı İmparatorluğu’nun En Güçlü Padişahı: Bir Felsefi Tartışma Güç, insanlık tarihinin en tartışmalı kavramlarından biridir. Peki, bir insanı “en güçlü” yapan nedir? Salt askeri zaferler mi, yoksa yönetimdeki adalet ve etik tutarlılık da buna dahildir? Kendimize bu soruyu sorarken, yalnızca tarihe bakmak yetmez; aynı zamanda etik, epistemoloji ve ontoloji perspektifinden güç kavramını irdelemeliyiz. Osmanlı İmparatorluğu’nu düşündüğümüzde ise akla gelen ilk isimlerden biri Kanuni Sultan Süleyman’dır. Ancak “en güçlü padişah” tanımı, tartışmaya açıktır ve filozofların güç, bilgi ve varlık üzerine görüşleriyle zenginleştirilebilir. Güç ve Etik: Padişahın Sorumlulukları Güç, yalnızca başkaları üzerinde etki yaratmak değildir; aynı zamanda etik sorumlulukları da içerir. Kanuni…

Bir Çocukta Dikkat Eksikliği Olduğunu Nasıl Anlarız? Hepimizin içinde, çocukken yaşadığımız bir anı vardır. Öğretmenlerin bize “Haydi, dikkat et!” dediği anlar ya da evde annemizin “Şu dağınıklığa bir bak, sana söyledim mi?!” diye bizi uyardığı zamanlar… Ama bazen, bazı çocuklar dikkatlerini toplamakta zorlanırlar. Bu, sadece bir anlık dalgınlık değildir. Bazı çocuklar, gerçekten dikkat eksikliği sorunu yaşıyor olabilirler. Peki, bir çocukta dikkat eksikliği olduğunu nasıl anlarız? Bu sorunun cevabını bulmak için, hem Türkiye’deki hem de dünya genelindeki farklı yaklaşımları gözlemleyeceğiz. Ayrıca, dikkat eksikliği (DEHB) tanısının nasıl koyulduğu, Türkiye’deki ebeveynlerin ve eğitimcilerin bu konuda ne kadar bilinçli olduğu hakkında da bazı bilgiler…

Hırsın Sosyolojik Yüzü: Bir Başarı Tutkusunun Toplumsal İzleri Hepimiz, bir şekilde “daha fazlasını istemek” ile karşılaşmışızdır; bazen bir iş fırsatını kovalamak, bazen akademik başarıya odaklanmak, bazen de sosyal statü arayışına girmek… İşte bu arzunun temelinde yatan kavramlardan biri hırstır. Hırs, yalnızca bireysel bir motivasyon kaynağı değil, aynı zamanda toplumsal yapılar ve normlarla şekillenen bir olgudur. Peki, hırsın eş anlamı nedir? Sözlüklerde sıkça “azim”, “tutku”, “istek” veya “hırslı olma durumu” olarak tanımlanan bu kavram, sosyolojik bakış açısıyla incelendiğinde çok katmanlı bir anlam kazanır. Hırs ve Temel Kavramlar Hırs, bireyin hedeflerine ulaşmak için gösterdiği yoğun çaba ve motivasyon olarak tanımlanabilir. Bununla birlikte,…

Hırdavat Neler Var? Tarihsel Bir Perspektif Geçmişi anlamak, sadece tarihe yolculuk yapmak değil, bugünü yorumlamak için de bir mercek sunar. Hırdavat, insanın günlük yaşamını, üretim yöntemlerini ve toplumsal yapılarını doğrudan etkileyen araç-gereçler bütünüdür. Bu yazıda, hırdavatın tarihsel gelişimini kronolojik bir bakışla ele alacak, önemli dönemeçleri ve toplumsal dönüşümleri tartışacak, farklı tarihçilerin görüşleri ve birincil kaynaklardan alınan alıntılarla bağlamsal analiz sunacağım. İlkel Toplumda Hırdavat ve Alet Kullanımı İnsanlık tarihinin ilk dönemlerinde hırdavat, taş, kemik ve odun gibi doğal malzemelerden üretilen basit aletlerle sınırlıydı. Arkeolojik kazılarda bulunan taş baltalar, çekiçler ve kesiciler, avcılık ve tarımda kullanıldığını gösteriyor. Örneğin, Leventhal (1987), taş aletlerin…

Hidrofobik Suyu Sever mi? Felsefi Bir Mercek Bir damla suyun yüzeyinde kayıp giden bir su molekülünü izlerken, aklımda şu soru belirir: “Eğer bir madde kendi doğasına ters bir davranış sergilerse, bu onun varoluşunu nasıl etkiler?” Hidrofobik bir yüzeyin suyu itmesi, sadece kimyasal bir gerçeklik midir, yoksa felsefi bir metafor olarak da değerlendirilebilir mi? Etik, epistemoloji ve ontoloji açısından bu soruyu incelemek, doğa ile insan algısı arasındaki ilişkiye dair derin düşüncelere kapı aralar. Hidrofobik kelimesi Yunanca “su korkusu” anlamına gelir; teknik olarak suyu iten, yani suyla temas etmeye direnç gösteren yüzeyleri tanımlar. Ama felsefi perspektifte “sevmek” ve “itmek” gibi kavramlar antropomorfik…

Güvensizlik Şeması ve Edebiyatın Ayna Tutma Gücü Edebiyat, insan ruhunun en kırılgan noktalarına dokunma gücüne sahiptir. Kelimeler, sadece anlam taşımakla kalmaz; aynı zamanda okurun iç dünyasında yankı uyandırır, bilinçaltındaki semboller ve imgeleri harekete geçirir. Güvensizlik şeması, psikolojide bireyin dünyaya ve diğer insanlara yönelik temel güven duygusunun zayıflığını ifade eden bir kavramdır. Edebiyat bağlamında ise bu şema, karakterlerin davranışlarında, anlatı örgüsünde ve anlatı teknikleri aracılığıyla görünür hale gelir. Okur, bir romanın sayfalarında kendi korkularını, şüphelerini ve kaygılarını keşfederken, yazar bir aynayı ona tutar. Güvensizlik Şemasının Karakterler Üzerindeki İzleri Güvensizlik şemasını anlamanın en doğrudan yolu, karakter analizinden geçer. Örneğin, Dostoyevski’nin Suç ve…